مهار گرد و غبار سه هزار سال دیگر

منصور شیشه‌فروش در پاسخ خود گفته است اول این‌که منشأ بخشی از گرد و خاک، نفوذ آن از غرب کشور و عراق است. دوم این‌که برای مقابله با آن کارگروه‌هایی تشکیل شده و دستورالعمل‌هایی به دستگاه‌های مختلف ابلاغ شده است. او در بخش دیگری از پاسخ خود گفته است نهال‌کاری، مالچ‌پاشی و انجام مطالعات نیز از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از هجوم ریزگردها انجام می‌شود.

اما در این پاسخ گفته نشده است که با این اقدام‌ها شدت گرد و خاک چند درصد کاهش یافته است، تعداد روزهای بحرانی نسبت به پنج سال قبل چه تغییری کرده و کدام پروژه‌ها موفق بوده و کدام‌ها به نتیجه نرسیده‌ است. گویی به جای نتیجه، بیشتر بر فعالیت‌ها تأکید شده است.

شیشه‌فروش می‌گوید در استان یک میلیون و ۵۰۵ هزار هکتار کانون بحرانی فرسایش بادی شناسایی شده است، اما روی ۳۱۰ هزار هکتار آن عملیات انجام شده است؛ یعنی حدود ۲۰ درصد از کانون‌های بحران.

اما گفته نشده این عملیات در چند سال انجام شده است، نرخ پیشرفت سالانه آن چقدر است و با این سرعت چند دهه طول می‌کشد تا همه کانون‌های بحرانی مهار شوند. همچنین روشن نیست که در همین مدت آیا کانون‌های جدیدی به این فهرست اضافه نمی‌شود.

مدیرکل مدیریت بحران می‌گوید امسال حدود ۵۰۰ هکتار نهال‌کاری انجام شده و برای سال آینده نیز ۴۰۰ هکتار پیش‌بینی شده است. جمع این عددها در برابر وسعت کانون‌های بحرانی رقمی در حدود سه‌دهم درصد می‌شود؛ رقمی که عملاً نزدیک به صفر است. به بیان دیگر اگر با همین سرعت پیش برویم، حدود سه هزار سال طول می‌کشد تا همه کانون‌های بحران مهار شوند.

شیشه‌فروش در عین حال می‌گوید منشأ بخشی از بحران بیرونی است، اعتبار کافی در اختیار نیست، نیاز به بودجه ملی وجود دارد و برای آن از سازمان منابع طبیعی درخواست شده است. او همچنین حل بخشی از بحران را وابسته به اقدامات وزارت نیرو و احیای زاینده‌رود می‌داند.

با این حال تعریفی که از «مدیریت بحران» به ذهن می‌رسد این است که حتی در شرایطی که همه امکانات و عوامل در اختیار شما نیست، برای حل مسئله راهی پیدا شود.

همان‌طور که در یادداشت قبلی هم اشاره شد، آقای منصور شیشه‌فروش آدم خوش‌برخوردی است. روابط عمومی بالایی دارد، زیاد به کاشان می‌آید و معمولاً هم به واکنش‌ها – از شهروندان عادی گرفته تا فرمانداران و مدیران – پاسخ می‌دهد.

ولی اگر با همین سرعت پیش برویم، مهار کامل کانون‌های بحران حدود سه هزار سال طول خواهد کشید؛ عددی که بیشتر از آن‌که نشانه مدیریت بحران باشد، نشانه ثبت و گزارش آن خواهد بود.